Praktische theologie

Hoe ziet het programma (vakinhoud) er in hoofdlijnen uit?

Liturgiek. Praktische theologie gaat over het praktisch handelen van de kerk. Dat krijgt gestalte op verschillende gebieden. Het meest bekend is wel de praktijk van de kerkdiensten. Je kunt je afvragen: waarom verloopt de dienst in een Protestantse kerk anders dan in de Rooms-Katholieke kerk? Wat is het eigene van Evangelische diensten? Wordt de invulling van de kerkdienst bepaald door Bijbelse voorschriften? En wat krijgen we hierin aangereikt vanuit de traditie van de kerk? Hier gaat het over in de lessen. We proberen dit dichtbij te brengen door fragmenten van kerkdiensten te bekijken en die te analyseren en bespreken.

Pastoraat. Een ander gebied waarop de kerk actief is, is het pastoraat. Pastoraat betekent letterlijk: herderlijke zorg of zielzorg. In veel gevallen vindt dit ‘achter de schermen’ plaats, maar de kerk is niet denkbaar zonder pastorale zorg. In het pastoraat zien we het beeld van de herder Jezus Christus. Werkzaam door middel van mensen die Zijn medewerkers zijn.

Pastorale zorg is zo verscheiden en veelkleurig als de situaties en de mensen waaraan die zorg besteed wordt. Zo vraagt pastorale zorg bij rouw een andere benadering dan bijvoorbeeld bij relatieproblemen. In de lessen gaan we op zoek naar de bedoelingen van het pastoraat en behandelen we verschillende benaderingen van zielzorg. Om niet alleen op een theoretische manier bezig te zijn, werken we ook concrete pastorale situaties uit.

Het vakgebied van de Praktische Theologie is breed. Andere vakken zijn Homiletiek (preekkunde), Diakonaat, Catechetiek en Agogiek (leer van leiding geven). Er is gekozen om elk cursusjaar een ander praktisch-theologisch vak te behandelen.

Welke literatuur is interessant om ter voorbereiding of als naslag te lezen?

Vakgebied liturgiek:
– Barnard, M. en and. (red.), De weg van de liturgie. Tradities – achtergronden – praktijk., Zoetermeer 1998 (of later)
– Vrijlandt, M.A., Liturgiek, Zoetermeer/’s-Gravenhage 1992 (of later)

Vakgebied pastoraat:
– Heitink, G., Pastorale zorg. Theologie – differentiatie – praktijk, Kampen 2005 (of later)
– Kooi, Kees en Margriet van der, Goed gereedschap is het halve werk. De urgentie van theologie in pastoraat en zielzorg, Utrecht 2017
– Meulen, H.C. van der (red.), Liefdevol oog en open oor. Handboek pastoraat in de christelijke gemeente, Zoetermeer 2001 (of later)

Docent: Drs. J. (Jan) Boom, j.boom@solcon.nl

Drs. J. (Jan) Boom is predikant van de Hervormde Gemeente in ’s Gravenmoer. Tijdens en na zijn studie Theologie was hij docent Latijn en Grieks en Pastoraal medewerker in diverse gemeenten. In 2013 werd hij, 40 jaar oud, bevestigd tot predikant.

Als predikant hoort pastoraat bij de kerntaken. Dat is geweldig mooi werk vindt hij. Alleen al vanwege de verscheidenheid aan mensen, situaties en ervaringen. Tegelijkertijd is het ook werk waarin veel bij elkaar komt: het lichamelijk en geestelijk functioneren van mensen, sociale situaties, familierelaties en de altijd weer uitdagende vraag: hoe kan het licht van God schijnen over deze mens, in deze omstandigheden?

Jan Boom heeft een grote interesse voor Liturgiek. Wat hem intrigeert is de traditie van de liturgie: hoe heeft de liturgie zich ontwikkeld de eeuwen door? Verder verdiept hij zich graag in het kerklied en het gebruik van rituelen. Juist in een tijd waarin het leven van de meeste mensen vol en druk is, kan de liturgie van de kerk een tegenkracht zijn, waardoor mensen rust en ontmoeting met God vinden.